Bỏ qua tới nội dung

Luyện thi HSK 3.0: Cách mình ôn lại 300 từ vựng cũ mà không "học lại từ đầu"

Sau mỗi cấp HSK, số từ vựng cũ tích lại rất nhanh và rất dễ rơi rụng. Đây là hệ thống 15 phút mỗi ngày mình dùng để "quay vòng" từ vựng cũ: chia từ theo trạng thái nhớ, dùng câu tự đặt thay vì đọc lại nghĩa, và một bảng lịch ôn đơn giản đến mức không thể bỏ qua.

Vấn đề: từ vựng không biến mất ngay, nó "mờ dần"

Khi mình học xong HSK 2 và bắt đầu lên HSK 3, mình có khoảng 600 từ đã học. Nghe thì nhiều, nhưng đến tháng thứ hai mình nhận ra một chuyện khó chịu: mình vẫn nhận ra mặt chữ khi đọc, nhưng không dùng được. Viết bài luận thì chỉ xoay quanh 20 từ quen thuộc. Nói thì câu nào cũng giống câu nào.

Vấn đề không phải là mình quên sạch. Vấn đề là từ vựng ở trạng thái "nhớ nửa vời" — đọc hiểu nhưng không chủ động dùng được. Và kiểu nhớ nửa vời này rất tốn thời gian vì lần nào gặp lại mình cũng phải dừng lại tra.

Nên mình bỏ hẳn cách ôn kiểu "mở sổ ra đọc lại từ đầu đến cuối". Thay vào đó là một quy trình 15 phút mỗi ngày, chạy vòng quanh toàn bộ từ vựng cũ.

Bước 1: Chia từ cũ thành 3 rổ, không phải 1 danh sách

Mình xuất danh sách từ vựng theo từng cấp HSK (Hanzy có danh sách theo cấp, hoặc bạn tự gom từ sổ tay) rồi đánh dấu mỗi từ vào một trong ba rổ:

  • Rổ A – Chủ động được: nhìn thấy là đặt được câu, không cần tra. Rổ này không cần ôn thường xuyên.
  • Rổ B – Hiểu nhưng không dùng được: đọc thì hiểu, nhưng khi viết/nói thì không tự bật ra.
  • Rổ C – Mơ hồ: nhìn mặt chữ thấy quen mà không chắc nghĩa, hoặc không nhớ pinyin.

Điểm quan trọng: rổ B mới là rổ đông nhất và cũng là rổ quyết định điểm HSK. Vì phần viết và nói của HSK 3.0 không kiểm tra bạn có nhận ra từ hay không, mà kiểm tra bạn có sản sinh ra được không.

Với mình lúc đó, trong 600 từ thì khoảng 350 từ nằm ở rổ B. Con số này làm mình choáng, nhưng cũng nhờ nó mà mình biết phải tập trung vào đâu.

Bước 2: Ôn rổ B bằng câu tự đặt, mỗi ngày 10 từ

Mỗi ngày mình chọn 10 từ trong rổ B — không theo thứ tự bảng chữ cái, mà theo chủ đề đang học trong tuần. Ví dụ tuần đó mình học chủ đề công việc thì lấy 10 từ rổ B liên quan đến công việc.

Với mỗi từ, mình viết đúng một câu có bối cảnh riêng của mình. Không viết câu mẫu trong giáo trình. Ví dụ với từ 安排 (sắp xếp), mình viết: 这周我安排两天复习汉语。(Tuần này tôi sắp xếp hai ngày để ôn tiếng Trung.) Câu này vô nghĩa với người khác nhưng có nghĩa với mình — và đó chính là lý do mình nhớ nó.

Nguyên tắc: một từ một câu, câu phải có chi tiết thật. Nếu câu quá chung chung kiểu "我很喜欢这个" thì từ đó sẽ quay lại rổ B ngay tuần sau.

10 từ × 1 câu = 10 câu. Viết tay mất khoảng 8 phút. Đây là phần chiếm nhiều thời gian nhất trong 15 phút, và cũng là phần hiệu quả nhất.

Bước 3: Kiểm tra chéo bằng cách đọc to câu của chính mình

Sau khi viết, mình đọc to 10 câu đó. Mình không đọc thầm, vì đọc thầm thì não mình "nhảy chữ" và tự lấp chỗ trống. Đọc to buộc mình phải phát âm đúng từng từ — và lộ ra ngay những từ mình tưởng là nhớ nhưng thật ra chỉ nhớ nghĩa.

Nếu đọc một câu mà mình phải dừng lại để nhớ pinyin của một từ, từ đó được đánh dấu quay lại rổ B. Nếu đọc trôi, từ đó chuyển sang rổ A.

Ở bước này mình cũng thường phát hiện lỗi thanh điệu mà mình không biết là mình mắc. Ví dụ mình hay đọc 重 (zhòng) thành zhōng trong ngữ cảnh 重要. Nghe lại thì mới thấy.

Bước 4: Vòng quay 4 tuần, không phải nhồi mỗi ngày

Mình không ôn toàn bộ 350 từ rổ B mỗi ngày — không ai làm được và cũng không cần. Thay vào đó là một vòng quay đơn giản:

  • Tuần 1 và 2: mỗi ngày 10 từ rổ B theo chủ đề, cộng thêm 5 từ rổ C "mơ hồ" (chỉ cần nhìn và nhớ nghĩa, không cần đặt câu).
  • Tuần 3: không học từ mới, chỉ đọc lại toàn bộ câu mình đã viết trong 2 tuần trước. Mất khoảng 20 phút cho cả tuần nếu chia nhỏ.
  • Tuần 4: làm một bài viết ngắn 120–150 chữ, cố tình dùng ít nhất 8 từ đã ôn trong tháng.

Cái hay của vòng 4 tuần là mình không bao giờ phải quyết định "hôm nay ôn gì". Lịch đã định sẵn, việc duy nhất là mở vở ra và làm. Mình từng bỏ cuộc với mấy app flashcard vì mỗi ngày phải chọn deck, chọn số từ, rồi thấy 300 từ "đến hạn" và tắt app luôn. Vòng quay 4 tuần này nhẹ hơn nhiều.

Kết quả và điều mình sẽ làm khác đi

Sau 3 tháng, rổ B của mình giảm từ khoảng 350 từ xuống còn khoảng 140. Không phải con số thần kỳ, nhưng đủ để mình viết bài luận HSK 3 mà không phải dừng lại tra từ quá nhiều lần.

Điều mình sẽ làm khác đi: bắt đầu đặt câu từ sớm hơn. Hồi đầu mình dành quá nhiều thời gian để "xếp lại danh sách từ" cho gọn gàng, đẹp mắt. Việc đó cho mình cảm giác đang tiến bộ nhưng thực chất là trì hoãn. Nếu làm lại, mình sẽ mở một trang giấy trắng, chọn 10 từ bất kỳ và viết câu ngay trong ngày đầu tiên.

Nếu bạn đang ở giữa lộ trình HSK và thấy từ vựng cũ cứ trôi đi, thử cách này trong một tuần: chỉ cần chia 3 rổ và viết 10 câu mỗi ngày. Bạn sẽ biết ngay mình đang mất từ ở đâu.

Học thử miễn phí

Luyện từ vựng, nghe và phát âm theo lộ trình HSK ngay trên Hanzy.

Tạo tài khoản